Search

 

 

 Tin Tuc News
Article List

Hệ thống giám sát vệ sinh dịch tễ trong tổ chức y tế phòng chống thảm họa


QĐND - Thứ Năm, 08/03/2012, 10:47 (GMT+7)

Một trong những hướng ưu tiên bảo đảm an ninh quốc gia là phòng chống hậu quả của những sự cố tự nhiên, kỹ thuật, sinh học. Trong các yếu tố tiêu cực mang tính toàn cầu (quân sự, chính trị, kinh tế, xã hội, di cư...), nguy cơ sinh học ngày càng tăng: nhiều tác nhân sinh học gây bệnh mới xuất hiện, khả năng sử dụng có ý định, công nghệ sinh học phát triển, tình hình vệ sinh dịch tễ kém...

Tình hình trên đòi hỏi phải có tổ chức y tế có thể phản ứng nhanh, có các chuyên viên kịp thời phát hiện bệnh truyền nhiễm, xác định thể bệnh, cứu chữa người bệnh. Để kịp thời khu trú và dập tắt ổ dịch, cán bộ dịch tễ và lâm sàng bệnh truyền nhiễm phải biết đường lây truyền, có kinh nghiệm thực hiện chế độ phòng chống dịch nghiêm ngặt.

Từ năm 1994, Bộ Quốc phòng Liên bang Nga tổ chức lực lượng y tế phòng chống thảm họa, trong cơ cấu có hệ thống giám sát vệ sinh dịch tễ với nhiệm vụ chính là: tổ chức và tiến hành kiểm tra, giám sát, đánh giá, dự báo, phòng và khắc phục hậu quả vệ sinh dịch tễ trong tình huống khẩn cấp.

Tình huống khẩn cấp là tình hình xảy ra ở một mục tiêu, địa bàn đồn trú, quân khu do hậu quả của những xung đột vũ trang, hành động khủng bố, thảm họa tự nhiên, kỹ thuật, dịch bệnh… gây tổn thất lớn về người, ảnh hưởng xấu đến sức khỏe, đến môi trường tự nhiên, gây tổn thất vật chất, phá hoại điều kiện sinh hoạt của bộ đội, ảnh hưởng đến công tác chỉ huy, yêu cầu phải tăng cường lực lượng và phương tiện y tế.

Tổ chức cơ bản trong hệ thống giám sát vệ sinh dịch tễ là các tổ vệ sinh phòng dịch cơ động thuộc các cơ sở vệ sinh phòng dịch. Từ tháng 10-1994, tại các cơ sở vệ sinh phòng dịch đã tổ chức các phân đội giám sát vệ sinh xã hội chỉ số mắc bệnh của bộ đội, tình hình bảo đảm sinh hoạt, đánh giá tình hình vệ sinh dịch tễ nơi đóng quân, xác định mức độ phóng xạ, hóa học, sinh học, dự báo tình hình sức khỏe bộ đội tùy theo tác động của môi trường sống.

Hệ thống giám sát gồm 3 cấp (trung ương, vùng, địa phương), thống nhất các cơ quan chỉ huy, lực lượng và phương tiện quân y dưới sự chỉ huy của Giám đốc Trung tâm giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia Bộ Quốc phòng Liên bang Nga, đồng thời là chuyên viên vệ sinh quốc gia Bộ Quốc phòng Liên bang Nga.

Lực lượng, phương tiện ở cấp trung ương:

- Các tổ vệ sinh phòng dịch cơ động (dịch tễ, độc học, phóng xạ) thuộc Trung tâm giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia Bộ Quốc phòng Liên bang Nga.

- Labô chuyên khoa, các khoa chẩn đoán và điều trị thuộc Trung tâm chẩn đoán, điều trị các bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm, bảo vệ phóng xạ, hóa học, sinh học Bộ Quốc phòng Liên bang Nga.

- Các tổ tư vấn thuộc các khoa y học dự phòng Học viện Quân y Kirôp, các trung tâm và khoa thuộc Viện nghiên cứu, thực nghiệm y học quân sự quốc gia Bộ Quốc phòng Liên bang Nga và Trung tâm huấn luyện quân sự thuộc Trường Đại học Y quốc gia Xêchênôp.

- Các đội cứu chữa chuyên khoa truyền nhiễm, độc học, phóng xạ, giường chuyên khoa dự trữ tại các khoa lâm sàng thuộc Học viện Quân y Kirôp, bệnh viện đầu ngành quân đội Buốcđenkô và các bệnh viện trung ương quân đội.

- Dự trữ kháng sinh, thuốc miễn dịch sinh vật, thuốc khử trùng và các vật tư thường xuyên tại các trung tâm bảo đảm kỹ thuật vật tư quân y.

Lực lượng, phương tiện ở cấp vùng:

- Khoa vệ sinh phòng dịch thuộc Đội quân y đặc nhiệm (MOCH).

- Các tổ vệ sinh phòng dịch cơ động thuộc Trung tâm giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia ở các quân khu.

- Các đội cứu chữa chuyên khoa truyền nhiễm, độc học, phóng xạ, giường chuyên khoa dự trữ tại các bệnh viện quân đội thuộc quân khu.

- Dự trữ vật tư quân y thường xuyên tại các quân khu.

Lực lượng, phương tiện ở cấp địa phương:

- Các tổ vệ sinh phòng dịch cơ động thuộc Trung tâm giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia ở các quân khu, hạm đội.

- Phân đội vệ sinh phòng dịch thuộc đại đội quân y lữ đoàn và một số cơ sở điều trị dự phòng.

- Dự trữ vật tư quân y thường xuyên tại các bệnh viện quân đội thuộc quân khu.

Hệ thống giám sát vệ sinh dịch tễ thuộc tổ chức y tế phòng chống thảm họa Bộ Quốc phòng Liên bang Nga gồm 18 đội chuyên khoa vệ sinh phòng dịch cơ động (dịch tễ, độc học, phóng xạ) và 86 đội vệ sinh phòng dịch cơ động đa khoa, 58 khoa trinh sát vệ sinh phòng dịch, 6 khoa cách ly và các tổ chức khác ngoài biên chế.

Các cơ quan chỉ huy, hệ thống giám sát vệ sinh dịch tễ hoạt động theo 3 chế độ. Chế độ sẵn sàng thường xuyên: huấn luyện theo kế hoạch của quân đội, bảo đảm tốt đời sống bộ đội, bảo đảm tốt tình hình vệ sinh phòng dịch. Chế độ sẵn sàng tăng cường khi tình hình chính trị, xã hội phức tạp, nguy cơ xảy ra xung đột vũ trang, tình hình vệ sinh dịch tễ trong bộ đội không ổn định, điều kiện sinh hoạt của bộ đội bị đảo lộn, xảy ra tình huống khẩn cấp về tự nhiên, kỹ thuật, hành động khủng bố trong phạm vi Liên bang Nga, nơi đóng quân trong nhân dân xảy ra nhiều trường hợp bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm hoặc bệnh nhân bất thường hàng loạt, nơi đóng quân có nguy cơ tổn thương phóng xạ, hóa học, sinh học. Chế độ sẵn sàng cao khi xảy ra xung đột vũ trang, hành động khủng bố nơi đóng quân, trong bộ đội xuất hiện bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm, mắc bệnh hàng loạt, tổn thương do tác nhân hóa học, vật lý.

Trong tình huống khẩn cấp, chú trọng tổ chức giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia và kiểm tra luật vệ sinh, tổ chức và tiến hành các biện pháp hành chính, vệ sinh phòng dịch nhằm giảm nhẹ và khắc phục các yếu tố độc hại đến sức khỏe; có chế độ tạm thời huy động bộ đội chỉ huy quân sự, lực lượng phương tiện nhằm khu trú và khắc phục hậu quả, thực hiện các biện pháp giới hạn dịch bệnh. Mức độ giới hạn tùy thuộc tác nhân gây tổn thương, điều kiện huấn luyện chiến đấu cụ thể của bộ đội, phạm vi các biện pháp cần thiết phòng tổn thương hóa học, phóng xạ, sinh học, khu trú và dập tắt ổ dịch (ổ tổn thương lớn), phòng lan truyền tác nhân gây bệnh ra ngoài khu vực thảm họa khẩn cấp, mức độ nguy hiểm, thời hạn thực hiện các biện pháp giới hạn dịch bệnh. Có 4 mức độ thực hiện biện pháp giới hạn: tăng cường kiểm tra, quan sát, cách ly, tình trạng khẩn cấp.

Tăng cường kiểm tra là tổng hợp các biện pháp tổ chức vệ sinh nhằm phát hiện sớm bệnh nhân, người nghi mắc bệnh truyền nhiễm, tổn thương phóng xạ, hóa học; cách ly, nhập bệnh viện và tiến hành các biện pháp vệ sinh phòng dịch cần thiết. Chủ động phát hiện bằng cách hỏi, nhìn, đo thân nhiệt, xét nghiệm quân nhân trong đơn vị có nguy cơ nhiễm bệnh (tổn thương) kể cả quân nhân của các đơn vị tham gia cứu hộ, các nhóm tân binh bổ sung, quân nhân sau khi hoàn thành nhiệm vụ. Chế độ tăng cường kiểm tra được thực hiện theo chỉ lệnh của chủ nhiệm quân y đơn vị và theo lệnh của chỉ huy, tham mưu đơn vị (hạm tàu).

Quan sát là hệ thống biện pháp hành chính, cách ly giới hạn, điều trị dự phòng, vệ sinh phòng dịch nhằm phòng lây từ nơi khác và lan truyền các bệnh truyền nhiễm (ngoài bệnh tối nguy hiểm và cách ly), các bệnh chưa xác định được nguyên nhân, phát tán các chất phóng xạ, hóa học, tác nhân sinh học qua không khí, nước, thực phẩm, vật tư, di chuyển bộ đội, giao thông trong khu vực giới hạn cũng như ra khu vực khác. Nội dung quan sát gồm:

- Tăng cường kiểm tra.

- Hạn chế đi lại, di chuyển bộ đội (hoãn đi công tác, đi phép, xuất ngũ, không tiếp xúc với đơn vị bạn, với dân), ngừng họp và sinh hoạt văn hóa toàn đơn vị.

- Triển khai thêm nơi cách ly (quan sát).

- Thực hiện các biện pháp chuyên môn để bảo vệ bộ đội (thông báo, ẩn nấp, phòng bệnh khẩn cấp, sử dụng thuốc bảo vệ phóng xạ, giải độc, xử lý vệ sinh, khử trùng, khử độc, khử phóng xạ, vận chuyển, di chuyển và thực hiện các biện pháp chuyên môn khác) tùy theo tác nhân gây tổn thương.

Chế độ quan sát được thực hiện theo lệnh của chỉ huy đơn vị và bằng văn bản của bác sĩ vệ sinh quốc gia của quân khu (hạm đội) trong thời hạn nung bệnh dài nhất của thể bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm. Đơn vị vẫn thực hiện nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu.

Cách ly là hệ thống các chế độ hành chính, kỹ thuật y tế nhằm cách ly hoàn toàn ổ dịch và dập tắt bệnh truyền nhiễm. Cách ly được thực hiện ở đơn vị bộ đội (sư đoàn) trong trường hợp xảy ra bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm hoặc bệnh lây, bệnh không lây (tổn thương) số lượng lớn. Nội dung cách ly gồm:

- Cách ly hoàn toàn đơn vị (sư đoàn), canh gác bên ngoài, tuần tra bên trong.

- Hạn chế tiếp xúc.

- Thành lập ban chỉ huy phòng chống dịch.

- Quân y hoạt động theo chế độ vệ sinh phòng chống dịch, triển khai thêm các bộ phận cách ly (quan sát).

- Tiến hành các biện pháp khử trùng, xử lý vệ sinh toàn bộ cho bộ đội.

- Tiêm chủng, sử dụng thuốc phòng bệnh khẩn cấp, điều trị bệnh nhân.

- Tiếp tế vật tư cho các đơn vị trong ổ dịch theo chế độ đặc biệt.

Ban chỉ huy phòng chống dịch gồm chỉ huy đơn vị (sư đoàn) và cơ quan tham mưu gồm viện trưởng bệnh viện bệnh truyền nhiễm tối nguy hiểm (được thành lập lâm thời), cán bộ phụ trách công tác điều trị, phòng chống dịch, cách ly (quan sát), labô, khử trùng, bác sĩ cách ly, các chuyên viên tư vấn. Số lượng cán bộ thuộc ban chỉ huy tham mưu phòng chống dịch tùy thuộc quy mô của ổ dịch.

Ban tham mưu phòng chống dịch xác định phạm vi, danh mục, thứ tự và thời hạn tiến hành các biện pháp khu trú và dập tắt dịch, họp hằng ngày, trực 24/24 giờ, các quyết định khẩn cấp được ghi chép. Chế độ cách ly được quyết định (đình chỉ) bởi Tư lệnh quân khu (hạm đội) theo đề nghị của bác sĩ đầu ngành quốc gia về vệ sinh trong thời hạn nung bệnh dài nhất của bệnh nhân cuối cùng và sau khi khử trùng lần cuối. Đơn vị không phải thực hiện nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu.

Tình trạng khẩn cấp là chế độ đặc biệt theo luật pháp gồm các biện pháp đặc biệt xác định nhiệm vụ của các cấp chính quyền, các xí nghiệp, cơ sở, tổ chức xã hội, nhân dân.

Tình trạng khẩn cấp được thực hiện trên toàn lãnh thổ Liên bang Nga hoặc ở từng vùng khi có nguy cơ trực tiếp đến đời sống và an ninh của công dân, hoặc đến chế độ theo hiến pháp Liên bang Nga, yêu cầu quản lý đặc biệt đất nước và tiến hành các biện pháp cứu hộ quy mô lớn, biện pháp y tế và các biện pháp khẩn cấp khác. Tình trạng khẩn cấp có thể được công bố trong các tình huống có nguyên nhân tự nhiên, kỹ thuật, sinh học, xã hội, dẫn đến tổn thất về người, gây thiệt hại đến sức khỏe, môi trường, tổn thất vật chất, đảo lộn điều kiện sinh hoạt của nhân dân.

Tình trạng khẩn cấp được thực hiện theo lệnh của Tổng thống Liên bang Nga, trong trường hợp đặc biệt có thể huy động các đơn vị quân đội với các nhiệm vụ sau:

- Duy trì chế độ xuất, nhập đặc biệt ở nơi có tình trạng khẩn cấp.

- Bảo vệ các mục tiêu bảo đảm đời sống, giao thông của nhân dân, bảo vệ môi trường tự nhiên.

- Tham gia khắc phục tình huống khẩn cấp, cứu hộ cùng với tổ chức quốc gia phòng và khắc phục hậu quả tình huống khẩn cấp.

Chỉ huy quân sự cùng với cơ quan tham mưu được chỉ định để chỉ huy thống nhất các lực lượng, phương tiện bảo đảm chế độ trong tình trạng khẩn cấp. Tất cả các đơn vị quân đội kể cả các tổ chức quân y chịu sự lãnh đạo của chính quyền địa phương.

Vấn đề hoàn thiện công tác của tổ chức y tế phòng chống thảm họa đã được thực hiện bởi các chuyên viên của Tổng cục Quân y cùng với các nhà khoa học của Học viện Quân y Kirôp, Viện Quốc gia bổ túc bác sĩ Bộ Quốc phòng Liên bang Nga, Viện Quốc gia nghiên cứu và thử nghiệm y học quân sự Bộ Quốc phòng Liên bang Nga, quân y các binh chủng, quân chủng, quân khu và hạm đội. Đã tiến hành nhiều cuộc diễn tập nghiên cứu, diễn tập kỹ, chiến thuật và nhiều công trình nghiên cứu.

Tại Khoa Dịch tễ quân sự và Vệ sinh quân sự thuộc Viện Quốc gia bổ túc bác sĩ Bộ Quốc phòng Liên bang Nga đã tổ chức khóa bổ túc giám sát vệ sinh dịch tễ trong tình huống khẩn cấp cho 500 chuyên viên của các trung tâm giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia Bộ Quốc phòng Liên bang Nga và các tổ chức khác.

Đã nghiên cứu và phê chuẩn hướng dẫn thống nhất cho các tổ cơ động vệ sinh phòng dịch, phóng xạ, độc học, quy định nguyên tắc tổ chức, trang bị vật chất kỹ thuật, labô, cơ cấu, thời hạn thực hiện chế độ sẵn sàng, thứ tự cơ động đến khu vực xảy ra thảm họa khẩn cấp, tổ chức hiệp đồng. Đã nghiên cứu các biện pháp vệ sinh phòng dịch chuẩn cho 3 chế độ sẵn sàng đối với mỗi cấp.

Tất cả các biện pháp trên đã góp phần nâng cao chất lượng giám sát vệ sinh dịch tễ và đã được thử nghiệm trong các cuộc chiến tranh khu vực và xung đột vũ trang; trong các vụ lũ lụt, động đất, sự cố phóng xạ, hóa học, dịch bệnh truyền nhiễm; trong các chiến dịch bảo vệ hòa bình và làm nhiệm vụ nhân đạo ở nước ngoài.

Phương hướng tối ưu hóa hệ thống giám sát vệ sinh dịch tễ trong Bộ Quốc phòng Liên bang Nga gồm các vấn đề ưu tiên sau:

1. Khôi phục trong toàn quốc hệ thống tiêm chủng cho công dân nhập ngũ, quân nhân thực hiện chế độ hợp đồng phòng chống botulism, đậu mùa, nhiễm khuẩn vết thương. Thực hiện tiêm chủng bắt buộc đối với nhân viên y tế, nhân viên cứu hộ phòng chống bệnh sởi, bệnh than. Mỗi quân nhân có dự trữ thuốc khử khuẩn nước, trong danh mục vật tư động viên có thêm nước uống.

2. Nâng cấp bảo vệ sinh học từ cấp 3 trở lên cho các khoa xét nghiệm vi sinh thuộc bệnh viện quân khu và Trung tâm giám sát vệ sinh dịch tễ quốc gia Bộ Quốc phòng Liên bang Nga. Cho phép các trung tâm trên được xét nghiệm vi sinh vật nguy hiểm thuộc nhóm I và II.

3. Xây dựng tiêu chí đánh giá thực hiện chế độ sẵn sàng phòng chống dịch của các bệnh viện.

4. Tổ chức tại Học viện Quân y Kirôp hệ đào tạo chuyên khoa bước đầu cho bác sĩ và nhân viên trung học về y học dự phòng.

5. Bổ sung biên chế cho đội quân y đặc nhiệm có ban vệ sinh phòng dịch với các nhiệm vụ sau:

- Trinh sát sinh học trong khu vực triển khai, tham gia trinh sát phóng xạ, hóa học, đánh giá tình trạng vệ sinh phòng dịch.

- Tổ chức bảo vệ sinh học, phóng xạ, hóa học cho nhân viên của đội.

- Nhận dạng tác nhân sinh học gây bệnh, làm kháng sinh đồ, phòng bệnh khẩn cấp, tiêm chủng, điều trị bệnh nhân.

- Đo xạ cá nhân, uống phòng iot, bảo vệ phóng xạ cho nhân viên của đội làm việc trong khu vực nhiễm xạ.

- Dự phòng nhiễm độc, điều trị giải độc cho nhân viên và bệnh nhân.

- Giám định vệ sinh phòng dịch nước uống, thực phẩm, vật tư quân y nhiễm xạ, nhiễm độc, nhiễm khuẩn.

- Thu gom, tẩy uế, tiêu hủy chất thải y tế.

- Tổ chức vệ sinh phòng dịch, phòng nhiễm xạ, hóa học khi vận chuyển thương binh bệnh binh, khi di chuyển đội.

- Trang bị cho đội máy đo xạ cá nhân, máy đo xạ xách tay, máy đo chất độc hoạt động theo chế độ định kỳ và theo chế độ thường xuyên, máy sắc ký, máy quang sắc ký, máy chỉ điểm vi khuẩn đa năng, labô xét nghiệm dã ngoại, các loại cơ số điều trị và phòng bệnh khẩn cấp.

Đại tá quân y Kostiuchenkô O.M và CS
Tạp chí Y học Quân sự Liên bang Nga, 7-2011
Lược dịch: PGS. Trịnh Văn Luận

CHUYỂN WebQDY : PN-VHN

 




 TinTucMoi
Category
 
 Liên kết
 Tác giả - Tác phẩm

ArticleCategory
Skip Navigation Links.
 Số lượng người truy cập  

 

Copyright 2010 by Quân Dân Y. Được phát triển bởi Việt Khoa